احمد حاجى شريف ( عطار اصفهانى )
956
اسرار گياهان دارويى ( فارسى )
آن بدون دمبرگ ، پهن ، موجدار ، با دندانههاى منتهى به خارهاى ظريف ، يك طرف برگ بدون تار و رگبرگها در سطح زيرين برگ شبكهاى و برجسته و نمايان كه شكل پهنك برگ بهترين وسيله براى تشخيص گياه است . گلهاى آن منفرد در يك طبق كوچك لولهاى و زردرنگ مايل به قرمزند كه بهتدريج زرد و مايل به نارنجى مىشود و در انتهاى شاخهء گلدار ظاهر مىگردد كه آن را گلرنگ نامند . ميوهء آن فندقه سفيدرنگ است كه در قسمت بالاى آن دستهاى تار نازك وجود دارد ، شكل ميوه تقريبا مانند تخم آفتابگردان ريز مىباشد . اين گياه بومى مشرقزمين است و از نواحى عربستان برخواسته و پس از آن به ساير مناطق دنيا منتشر شده است و امروز در اغلب كشورها كاشته مىشود ، در ايران در خراسان ، تفرش ، تبريز و برخى مناطق ديگر مىرويد . گل گلرنگ طبيعت آن : گرم است . تركيب شيميايى : كارتامين و ايزو كارتامين ، سافلاوريلو - پروتئين - روغن ثابت شامل كارتامين يا كارتاميك اسيد ، اولئيكاسيد - لينولئيك اسيد - استاريك اسيد - پالميتيك اسيد . خواص درمانى : 1 - آب دمكردهء آن را بنوشيد . محرك و معرّق و تونيك و مسهل است ، قاعدهآور است و دردهاى قاعدگى را تسكين مىدهد ، ضد ورم و تومور است ، يرقان و فلج را درمان مىكند ، نيكوكنندهء رنگ رخسار است ، صدا را باز مىكند ، قدرت جنسى را زياد مىنمايد ، دفعكنندهء نفخ دستگاه گوارش است . 2 - از آب خيس كردهء آن براى شستوشو و ضد عفونى كردن چشم استفاده مىشود .